Druk en pijn helemaal achterin, vaak tussen uw achttiende en vijfentwintigste. Meestal is het ontstoken tandvlees over een kies die half doorkomt, en dat is iets anders dan een kies die eruit moet.
In het kort
- Niet elke verstandskies hoeft eruit
- Het flapje tandvlees erover is meestal de boosdoener, niet de kies zelf
- Spoelen en goed reinigen achterin helpt in de meeste gevallen binnen een week
- Zwelling, koorts of uw mond niet open krijgen is wel dringend
Waarom ze problemen geven
Verstandskiezen komen als laatste door, meestal tussen uw achttiende en vijfentwintigste. Tegen die tijd is de kaak volgroeid en is de ruimte achterin vaak op. Dan komt de kies maar half door, of hij blijft scheef in het bot liggen.
Bij een kies die half doorkomt ligt er een flapje tandvlees overheen. Daaronder kruipen voedselresten en bacteriën, en daar komt u met geen enkele borstel bij. Dat flapje raakt ontstoken, zwelt op, en wordt vervolgens geraakt door de kies erboven bij het dichtbijten. Zo houdt het zichzelf in stand.
Wat u voelt
- Drukkende pijn helemaal achterin, soms uitstralend naar oor of kaak
- Gezwollen, rood tandvlees dat pijn doet bij aanraken
- Een vieze smaak of adem die terugkomt na poetsen
- Moeite met wijd openen of met kauwen op die kant
- Soms een gezwollen klier in de hals aan dezelfde kant
Deze ontsteking van het tandvleesflapje heet pericoronitis. Hij komt vaak terug in periodes waarin u moe bent of ziek bent geweest.
Wat u zelf kunt doen
Bij een eerste, milde ontsteking lukt het vaak om het binnen een week rustig te krijgen:
- Spoel een paar keer per dag met lauw water met een halve theelepel zout
- Poets achterin wel degelijk, voorzichtig maar niet overslaan
- Kauw tijdelijk op de andere kant
- Paracetamol of ibuprofen als u daar geen bezwaar tegen heeft
Wat niet werkt: het flapje met rust laten in de hoop dat het vanzelf schoon wordt. Precies zoals bij ontstoken tandvlees houdt de ontsteking juist aan als u er niet meer bij komt.
Wanneer u niet moet wachten
Bel ons dezelfde dag, ook als u nog geen patiënt bent, bij zwelling in uw wang of hals, bij koorts, of als u uw mond nog maar een paar centimeter open krijgt. Dat laatste betekent dat de ontsteking de kauwspieren heeft bereikt. Krijgt u moeite met slikken of ademen, bel dan 112. Zie ook spoed en pijnklachten.
Moet hij eruit
Niet standaard. Een verstandskies die goed staat, schoon te houden is en geen klachten geeft, laten wij zitten. Trekken is een ingreep met nabloeding, zwelling en een week ongemak, en dat moet ergens goed voor zijn.
Wij adviseren verwijderen vooral bij een ontsteking die steeds terugkomt, bij een gaatje in de kies of in de kies ervoor dat niet te vullen is, of als de kies zo ligt dat hij de buurkies beschadigt.
Het verhaal dat verstandskiezen uw voortanden scheef duwen hoort u vaak, maar daar is weinig bewijs voor. Tanden schuiven met de jaren sowieso. Dat is op zichzelf geen reden om te trekken.
Wat wij doen
Wij maken een röntgenfoto om te zien hoe de kies ligt en waar de zenuw in de onderkaak loopt. Bij een acute ontsteking maken wij eerst het gebied onder het flapje schoon en zorgen wij dat u van de pijn af bent. Trekken doen wij niet in een ontstoken fase als dat te vermijden is.
Ligt de kies gunstig, dan halen wij hem zelf weg onder plaatselijke verdoving. Ligt hij diep, scheef of dicht tegen de zenuw, dan verwijzen wij naar een kaakchirurg. Dat is geen afschuiven: daar is meer mogelijk en het risico op zenuwschade is dan kleiner.