Gaatjes

Hoe een gaatje ontstaat

Bacteriën in tandplak maken zuur zodra zij suiker krijgen. Dat zuur lost mineralen op uit uw glazuur. Na het eten herstelt speeksel dat weer, maar dat duurt een half uur tot een uur. Eet of drink u in die tijd opnieuw iets zoets, dan begint het zuur opnieuw voordat het herstel klaar is.

Daarom is het aantal keren per dag belangrijker dan de hoeveelheid. Zeven keer een kleine koek is schadelijker dan één keer een hele reep. Hetzelfde geldt voor frisdrank, vruchtensap, sportdrank en koffie met suiker: niet de hoeveelheid telt, maar hoe vaak.

Wanneer het nog terug kan

Een witte, doffe vlek op het glazuur is een beginnend gaatje. Daar zijn mineralen uit verdwenen, maar het oppervlak is nog heel. Dat kan nog herstellen met fluoride en minder eetmomenten. Dit stadium zien wij graag op tijd, want dan hoeft er niet geboord te worden.

Zodra het oppervlak inzakt is er een echt gaatje en gaat het niet meer vanzelf dicht. Tandweefsel groeit niet aan. Dan moet het weg en moet er iets voor in de plaats: een vulling.

Waarom u ze zelf vaak niet ziet

De meeste gaatjes beginnen tussen de kiezen, precies waar u niet kunt kijken en de tandenborstel niet komt. Daar zien wij ze op een röntgenfoto terwijl u niets merkt. Kauwvlakken en tandhalzen zijn de twee andere plekken.

Pijn komt pas als het gaatje door het glazuur heen is en het zachtere tandbeen bereikt. Dan is het al een eind op weg. Houdt de pijn aan of wordt u er ’s nachts wakker van, dan is de zenuw erbij betrokken en gaat het om meer dan een vulling. Zie kiespijn.

Wat u er zelf aan doet

Twee dingen hebben veruit het meeste effect, en geen van beide gaat over harder poetsen.

• Beperk het aantal eet- en drinkmomenten tot ongeveer zeven per dag, water telt niet mee
• Reinig elke dag tussen uw tanden, met ragers in de juiste maat of met floss
• Poets twee keer per dag met fluoridetandpasta en spoel daarna niet na met water
• Poets niet direct na iets zuurs, wacht een half uur

Niet naspoelen klinkt vreemd, maar het is het verschil tussen fluoride die blijft werken en fluoride die in de wastafel verdwijnt. Uitspugen is genoeg.

Wat wij doen

Op de controle kijken wij met spiegel en sonde en maken wij periodiek foto’s van de vlakken tussen de kiezen. Vinden wij een beginnend gaatje, dan behandelen wij dat meestal niet maar houden wij het in de gaten, met fluoride en advies over de eetmomenten.

Is het een echt gaatje, dan verwijderen wij het aangetaste deel en vullen wij het, in één afspraak en onder verdoving als het dieper zit. U krijgt vooraf te horen wat het kost.

Bij kinderen

Gaatjes in melkkiezen worden vaak afgedaan als onbelangrijk, want die tanden wisselen toch. Dat klopt niet. Een ontstoken melkkies doet pijn, kan de blijvende kies eronder beschadigen en is voor een kind een nare eerste ervaring bij de tandarts. Meer staat op kinderen.