Speeksel doet veel meer dan nat maken: het spoelt, neutraliseert zuur en levert mineralen aan uw glazuur. Valt dat weg, dan verandert er veel in uw mond tegelijk.
In het kort
- Medicijnen zijn de meest voorkomende oorzaak
- Stop nooit zelf met een medicijn, overleg met uw arts
- Het risico op gaatjes stijgt fors, vooral bij de tandhalzen
- Met aangepaste zorg is die schade grotendeels te voorkomen
Wat speeksel doet
Een gezonde mond maakt per dag ongeveer anderhalve liter speeksel aan. Dat spoelt voedselresten weg, neutraliseert het zuur dat bacteriën na het eten maken, levert calcium en fosfaat terug aan uw glazuur en houdt de hoeveelheid bacteriën in toom.
Daarom is een droge mond geen kwestie van ongemak alleen. Dezelfde poetsbeurt en hetzelfde eetpatroon leveren bij weinig speeksel een veel hoger risico op gaatjes op, typisch langs de tandvleesrand en bij de tandhalzen.
Waar het vandaan komt
- Medicijnen: de grootste groep, met honderden middelen die dit als bijwerking hebben
- Door de mond ademen, vooral ’s nachts en bij een verstopte neus
- Bestraling in het hoofd-halsgebied en bepaalde auto-immuunziekten
- Te weinig drinken, veel koffie of alcohol, en roken
- Stress en angst, die de speekselstroom tijdelijk afremmen
Hoe meer verschillende medicijnen iemand gebruikt, hoe groter de kans. Dat is ook waarom droge mond zoveel voorkomt bij ouderen: zelden door de leeftijd zelf, meestal door wat zij slikken.
Wat u merkt
Een plakkerig gevoel, moeite met droog eten wegslikken, een branderige tong, meer last van een prothese die niet meer blijft zitten, ’s nachts wakker worden om te drinken, en een adem die sneller opvalt. Zie ook slechte adem.
Wat u zelf kunt doen
- Drink water in kleine slokjes verspreid over de dag, niet in één keer veel
- Kauw suikervrije kauwgom met xylitol, dat zet de speekselstroom aan
- Gebruik geen mondwater met alcohol, dat droogt verder uit
- Beperk koffie, alcohol en pittig of zuur eten als dat prikt
- Vraag uw apotheek naar kunstspeeksel of een vochtinbrengende mondgel voor de nacht
Stop nooit zelf met een medicijn en pas de dosis niet aan. Wel kunt u met uw arts of apotheek bespreken of er een alternatief bestaat, of dat het tijdstip van innemen anders kan.
Wat wij doen
Wij passen de zorg aan op het hogere risico, in plaats van alleen te constateren dat er weer een gaatje bij is. Dat betekent meestal fluoride in een hogere sterkte, kortere intervallen tussen de controles en extra aandacht voor de tandhalzen.
Draagt u een prothese, dan kijken wij of die nog goed aansluit, want zonder speekselfilm schuurt een prothese sneller. En wij bespreken de eetmomenten, omdat die bij een droge mond zwaarder wegen dan bij iemand anders.