Kleine, pijnlijke witgele zweertjes met een rode rand. Vervelend en soms hinderlijk bij eten, maar ze gaan vrijwel altijd vanzelf over binnen twee weken.
In het kort
- Aften zijn niet besmettelijk, een koortslip wel
- Ze genezen vanzelf in zeven tot veertien dagen
- Tandpasta zonder SLS scheelt bij mensen die ze vaak krijgen
- Een zweertje dat na drie weken nog niet weg is, hoort bekeken te worden
Hoe ze eruitzien
Een aft is een ondiep zweertje op het losse slijmvlies: aan de binnenkant van lip of wang, onder de tong of in de mondbodem. Wit tot geelgrijs in het midden met een rode rand eromheen, meestal een paar millimeter groot.
Een koortslip zit juist op de liprand of op vast slijmvlies, begint met blaasjes en is wel besmettelijk. Dat is iets anders, met een andere oorzaak.
Waar ze vandaan komen
De precieze oorzaak is niet bekend. Wel is duidelijk welke dingen ze uitlokken:
- Een beschadiging: een scherpe rand van een tand of vulling, een beugel, een prothese of een tongbeet
- Stress en slaaptekort, vaak in combinatie
- Hormonale schommelingen
- Natriumlaurylsulfaat (SLS), het schuimmiddel in veel tandpasta
- Tekorten aan ijzer, foliumzuur of vitamine B12
- Bepaald eten: noten, tomaat, citrus of chocolade bij wie daar gevoelig voor is
Er bestaat ook een duidelijke aanleg. Wie er van jongs af aan vaak last van heeft, houdt dat meestal.
Wat helpt
Genezen kunt u niet versnellen. De pijn verzachten en nieuwe uitlokken voorkomen wel:
- Spoel met lauw water met een halve theelepel zout, een paar keer per dag
- Vraag uw apotheek om een gel of spray met een pijnstillend of beschermend laagje
- Vermijd zuur, pittig, zout en hard eten zolang het zweertje er zit
- Stap over op tandpasta zonder SLS als u ze vaak krijgt; bij veel mensen scheelt dat merkbaar
- Blijf poetsen, ook rond het zweertje, maar voorzichtig
Aanstippen met zuur of zilvernitraat gebeurde vroeger veel. Het dooft de pijn maar beschadigt het weefsel eromheen. Wij raden het niet aan.
Wanneer u het laat bekijken
Een gewone aft is binnen twee weken weg. Laat het nakijken bij een van deze dingen:
- Een zweertje dat na drie weken nog niet is genezen
- Een plek die groter wordt, hard aanvoelt of juist niet pijnlijk is
- Steeds terugkerende aften in grote aantallen, of met koorts erbij
- Aften samen met klachten elders, zoals darmklachten of huiduitslag
Dat is geen reden tot paniek, maar wel iets om serieus te nemen. Een wond in de mond die niet geneest is een van de weinige signalen die wij altijd willen zien, hoe klein ook. Veelvuldige aften kunnen daarnaast wijzen op een tekort of op een darmaandoening, en dat is bij de huisarts met bloedonderzoek snel na te gaan.
Wat wij doen
Wij kijken eerst of er iets in uw mond is dat het slijmvlies beschadigt: een scherpe rand, een uitstekende vulling, een prothese die schuurt of een beugelonderdeel. Dat is in één afspraak te verhelpen en scheelt bij veel mensen het grootste deel van de klachten.
Daarnaast kijken wij hoe de rest van het slijmvlies eruitziet. Blijkt er geen tandheelkundige oorzaak en komen de aften steeds terug, dan is de huisarts de volgende stap.