Een stukje glazuur of een halve kies, dat scheelt veel. Wat u de eerste tien minuten doet bepaalt een deel van wat er daarna nog mogelijk is, vooral als een hele tand eruit is geslagen.
In het kort
- Bewaar het afgebroken stuk, soms kunnen wij het terugplakken
- Een uitgeslagen blijvende tand hoort binnen een uur terug, melktanden juist niet
- Niet schrobben en niet in water bewaren, maar in melk
- Geen pijn betekent niet dat er niets aan de hand is
De eerste tien minuten
Bij een afgebroken stuk: zoek het op en bewaar het. Composiet hecht vaak nog aan een schoon fragment, en dat geeft een mooier resultaat dan een nieuwe vulling. Spoel uw mond met lauw water en kijk of er een scherpe rand is die uw tong of wang beschadigt.
Bij een hele tand die eruit is geslagen gaat het om minuten:
- Pak de tand bij de kroon vast, niet bij de wortel
- Spoel hem kort af onder lauw stromend water, maar schrob of poets hem niet
- Zet hem terug in de kas als dat lukt en bijt voorzichtig op een zakdoek
- Lukt dat niet, bewaar hem dan in melk; anders in uw eigen speeksel of in de wangzak
- Nooit in kraanwater of droog in een zakdoek, dan sterven de cellen op de wortel af
- Bel ons meteen, en buiten kantooruren de spoeddienst
De kans dat een uitgeslagen blijvende tand aanslaat is het grootst binnen dertig tot zestig minuten. Een uitgeslagen melktand zet u niet terug, want daarmee kunt u de blijvende tand eronder beschadigen. Laat die wel bekijken.
Hoe erg is het
Aan de kleur van het breukvlak ziet u vaak al veel.
Alleen een stukje glazuur, wit en glad, zonder pijn. Dit kan rustig een paar dagen wachten. Vaak is bijslijpen of een kleine vulling genoeg.
Geel of beige zichtbaar, dat is tandbeen. Meestal gevoelig voor koud en lucht. Dit hoort binnen een paar dagen afgedekt, anders bereiken bacteriën de zenuw.
Een rood puntje of bloeding in het breukvlak betekent dat de zenuw open ligt. Dat is pijnlijk en dringend; bel dezelfde dag.
De tand zit los of staat scheef na een klap. Ook als er niets is afgebroken hoort dit dezelfde dag bekeken, want de tand moet gespalkt worden om vast te kunnen groeien.
Als het geen pijn doet
Een afgebroken kies die niet zeurt voelt als iets wat kan wachten. Twee dingen maken dat riskant. Een scherpe rand slijpt in dagen een wond in uw tong of wang. En een breuk die doorloopt onder het tandvlees laat bacteriën binnen, waarna u er weken later alsnog een abces bij krijgt.
Na een klap kan een tand ook maanden later alsnog afsterven. Verkleurt een tand grijzig na een ongeluk, laat hem dan nakijken, ook als er toen niets aan de hand leek.
Tot uw afspraak
- Kauw op de andere kant
- Vermijd heel koud, heet, hard en zoet
- Dek een scherpe rand zo nodig af met een stukje suikervrije kauwgom of tandwas
- Blijf de plek voorzichtig poetsen, hoe gevoelig ook
- Paracetamol of ibuprofen als u daar geen bezwaar tegen heeft
Wat wij doen
Wij kijken hoe diep de breuk loopt, testen of de zenuw nog leeft en maken zo nodig een foto om een scheur in de wortel uit te sluiten. Pas daarna is duidelijk wat er nodig is.
Een klein stuk herstellen wij meestal met composiet, in één afspraak. Is er veel kies verdwenen, dan is een kroon duurzamer. Ligt de zenuw open, dan hoort daar eerst een wortelkanaalbehandeling bij. Bij een voortand kijken wij ook naar kleur en vorm, want daar ziet u elk verschil.
Bij kinderen en sport
De meeste afgebroken voortanden ontstaan bij een val of bij sport. Bij contactsporten en hockey is een gebitsbeschermer het verschil tussen een schrik en een behandeling die decennia meegaat. Een exemplaar op maat zit beter dan een gekookt exemplaar uit de winkel en wordt daarom ook echt gedragen. Meer staat bij kinderen.