Een abces is een ingekapselde ontsteking met pus, meestal bij de wortelpunt of in het tandvlees. Het gaat niet vanzelf over, ook niet als de pijn een keer wegtrekt.
In het kort
- Kloppende pijn met zwelling is het klassieke beeld
- Pijn die verdwijnt betekent niet dat de ontsteking weg is
- Antibiotica alleen lost een abces niet op
- Zwelling richting oog of hals, koorts of moeite met slikken is dezelfde dag
Hoe u het herkent
- Kloppende, aanhoudende pijn die erger wordt als u ligt
- Zwelling van tandvlees, wang of onder de kaak
- Een pijnlijk bultje op het tandvlees, soms met een gaatje waar vocht uit komt
- De tand voelt hoger of langer, en bijten erop doet zeer
- Een vieze, zoutige smaak die steeds terugkomt op dezelfde plek
- Warmte maakt het erger, kou lucht vaak kort op
Waar het vandaan komt
Een abces bij de wortelpunt ontstaat doordat de zenuw in de tand is afgestorven, meestal door een diep gaatje, een scheur of een oude klap. Bacteriën trekken via het wortelkanaal naar de punt en daar bouwt zich druk op in het bot. Die druk is wat u voelt kloppen.
Een abces in het tandvlees komt uit een diepe pocket bij gevorderde parodontitis. De tand zelf kan dan nog gewoon leven. Het verschil is belangrijk, want de behandeling is een andere.
Waarom de pijn soms vanzelf stopt
Dit is het gevaarlijkste moment, en het is precies waarom mensen te laat komen. De pijn kan verdwijnen om twee redenen. De zenuw is helemaal afgestorven en kan dus niets meer doorgeven. Of het abces heeft zich een weg naar buiten gebaand via een fistel, een klein kanaaltje in het tandvlees waardoor de druk wegloopt.
In beide gevallen is de ontsteking er nog. Hij zit alleen niet meer vast. Het bot rond de wortelpunt wordt ondertussen afgebroken, zonder dat u er iets van merkt, tot de volgende opflakkering.
Wanneer u direct belt
Belt u ons dezelfde dag, ook als u nog geen patiënt bij ons bent, bij een van deze dingen:
- Zwelling die oploopt richting uw oog of naar beneden richting uw hals
- Koorts of u voelt zich echt ziek
- Een zwelling die in uren groter wordt
- Uw mond niet goed open krijgen
Krijgt u moeite met slikken of ademen, bel dan 112. Een ontsteking die zich uitbreidt in de mondbodem of hals is zeldzaam maar ernstig. Verder staat op spoed en pijnklachten wat te doen buiten kantooruren.
Wat u niet moet doen
Niet zelf doorprikken. U duwt de bacteriën dan dieper het weefsel in en u maakt een wond die opnieuw infecteert.
Geen warm kompres op een gezwollen wang. Warmte verwijdt de bloedvaten en helpt de ontsteking zich verspreiden. Koelen van buitenaf mag wel.
Niet afwachten omdat de pijn weg is. Zie hierboven: dat is geen genezing.
Niet alleen op antibiotica vertrouwen. Die remmen de ontsteking tijdelijk, maar de bron blijft zitten. Zodra de kuur stopt komt het terug.
Wat wij doen
Eerst de druk eraf, want daar zit uw pijn. Dat betekent de ontsteking een uitweg geven: via de tand door het wortelkanaal te openen, of door het abces in het tandvlees aan te prikken onder verdoving. Dat lucht meestal binnen een uur merkbaar op.
Daarna moet de oorzaak weg. Bij een afgestorven zenuw is dat een wortelkanaalbehandeling, in meerdere afspraken. Is de tand niet meer te redden, dan trekken wij hem en bespreken wij daarna wat ervoor in de plaats kan. Bij een abces uit een pocket volgt een tandvleesbehandeling.
Antibiotica schrijven wij erbij voor als de ontsteking zich uitbreidt of als u koorts heeft, nooit als vervanging van de behandeling zelf.