Ontstoken tandvlees

Hoe u het herkent

Gezond tandvlees is lichtroze, ligt strak om de tanden en doet geen pijn. Ontstoken tandvlees ziet er anders uit en voelt anders. Meestal gaat het om een combinatie van deze dingen:

• Rood of paarsrood in plaats van lichtroze, vooral langs de tandvleesrand
• Gezwollen en glanzend, de rand ligt bol in plaats van strak
• Bloeding bij poetsen, flossen of in de wastafel
• Een vieze smaak of een adem die terugkomt na het poetsen
• Tanden die langer lijken te worden, of ruimtes die groter worden

Pijn hoort er meestal niet bij. Dat is precies waarom tandvleesontsteking zo lang kan doorgaan zonder dat iemand ingrijpt: het doet geen zeer tot het ver gevorderd is.

De meest gemaakte denkfout

Bloedt uw tandvlees bij het flossen, dan stoppen veel mensen met flossen op die plek. Dat is precies verkeerd om. Het bloedt niet doordat u reinigt, het bloedt doordat er ontsteking zit. Stopt u met reinigen, dan wordt de ontsteking erger.

Vergelijk het met een ontstoken wondje: dat gaat ook niet genezen door het vuil te laten zitten.

Hoe het ontstaat

Tandplak is een laagje bacterien dat zich binnen uren op uw tanden vormt. Blijft het langs de tandvleesrand zitten, dan reageert uw lichaam met een ontsteking: het tandvlees wordt rood, zwelt op en gaat bloeden bij aanraking. Dit heet gingivitis en is volledig omkeerbaar.

Blijft de plak zitten, dan verhardt hij tot tandsteen en trekt het tandvlees los van de tand. Dan spreken we van parodontitis, en het botverlies dat daarbij hoort komt niet meer terug.

Tandvleesontsteking of parodontitis

Dit zijn twee stadia van hetzelfde proces, en het verschil bepaalt alles.

Tandvleesontsteking, ook gingivitis genoemd, zit alleen in het tandvlees zelf. Het bot eronder is nog heel. Dit is volledig omkeerbaar: twee weken goed reinigen en het tandvlees is weer gezond, zonder dat u er iets aan overhoudt.

Parodontitis is wat er gebeurt als dat jaren doorgaat. De ontsteking zakt onder de tandvleesrand en breekt het kaakbot af dat de tand vasthoudt. Er ontstaan pockets, ruimtes tussen tand en tandvlees waar u met een borstel niet meer bij komt. Verloren bot komt niet terug. Wel kunnen wij het proces stoppen, en dat is de reden om er op tijd bij te zijn.

Het verschil ziet u zelf niet. Wij meten het met een sonde met maatverdeling: rond elke tand op zes punten hoe diep het tandvlees loszit. Tot drie millimeter is normaal, daarboven niet.

Wat u de komende twee weken doet

Poets twee keer per dag twee minuten, met een zachte borstel en kleine bewegingen langs de tandvleesrand. Hard poetsen helpt niet, precies poetsen wel.

Reinig elke dag tussen uw tanden. Ragers werken voor de meeste mensen beter dan floss, mits de maat klopt. Te dun doet niets, te dik beschadigt.

De eerste dagen zal het meer bloeden. Dat hoort erbij. Na ongeveer twee weken hoort het gestopt te zijn.

Als het niet stopt

Bloedt het na twee weken consequent reinigen nog steeds, dan zit er tandsteen onder de tandvleesrand waar u zelf niet bij komt, of is er al sprake van parodontitis. Maak dan een afspraak. Wij meten dan rond elke tand hoe diep het tandvlees loszit, en dat vertelt precies waar u staat.

Wat wij doen

Het begint altijd met meten, niet met behandelen. Zonder die cijfers weet niemand of er bot verloren is gegaan of dat het bij het tandvlees blijft.

Bij beginnende ontsteking is een gebitsreiniging bij de mondhygiënist meestal genoeg: tandsteen eraf, uitleg over de plekken die u mist, en over twee tot drie maanden kijken of het is opgelost. Veel mensen poetsen niet te weinig maar op de verkeerde plek, en dat is in tien minuten te laten zien.

Zijn de pockets dieper, dan volgt een tandvleesbehandeling. Daarbij maken wij ook onder de tandvleesrand schoon, verdoofd en in meerdere zittingen. Daarna controleren wij of het tandvlees zich weer heeft aangehecht en hoe vaak u terug moet komen om het zo te houden.

Als het maar op één plek zit

Ontsteking rond het hele gebit is een reinigingsverhaal. Ontsteking op één plek is dat zelden. Denk dan eerder aan iets dat daar vastzit, een vulling of kroonrand waar u niet langs komt, een doorbrekende verstandskies, of een ontsteking die vanuit de tand zelf komt.

Zwelling met kloppende pijn, een bultje op het tandvlees of een vieze smaak die steeds terugkomt op dezelfde plek wijst op een abces. Dat lost niet op met beter poetsen. Komt er koorts bij of zwelt uw gezicht, bel dan dezelfde dag, ook buiten kantooruren via spoed en pijnklachten.

Factoren die meespelen

Roken maskeert bloeding doordat het de bloedvaten vernauwt. Rokers met ernstige parodontitis zien daardoor vaak weinig bloed, terwijl het onderliggend juist erger is.

Zwangerschap, diabetes, bepaalde medicijnen en stress maken tandvlees gevoeliger. Ook aanleg speelt mee: heeft u ouders die vroeg tanden verloren, wees dan extra alert.